Jak morsowanie wpływa na zdrowie? Zalety i korzyści kąpieli w zimnej wodzie

Nie będzie przesadą, że morsowanie staje się coraz bardziej popularne w Polsce. Z roku na rok rośnie liczba fanów kąpieli w wodzie o niskiej temperaturze. Dla niektórych to świetny sposób na wzmocnienie układu odpornościowego. Inni dostrzegają w zimnych kąpielach ekstremalne i niebezpieczne hobby. 

Co to jest morsowanie?

Morsowanie to nic innego jak krótkotrwałe kąpiele w zimnej wodzie, czyli w temperaturze o wartości 8-12°C. Niektórzy ekstremalni zwolennicy morsowania decydują się na zanurzenie we wręcz lodowatej wodzie, której temperatura oscyluje w granicy 4°C. Choć morsowanie może wydawać się czymś stosunkowo nowym, to kąpiele i zanurzenie w zimnej wodzie są praktykowane od setek lat. Najlepszym dowodem jest fakt, że efekty termiczne wywołane niską temperaturą znalazły zastosowanie w medycynie np. fizykoterapii [1,2].

Dlaczego ludzie chcą morsować?

Motywacje morsów, czyli zwolenników zażywania zimnych kąpieli, nie są raczej zaskakujące. W badaniu zrealizowanym w grupie ponad 400 osób deklarujących jak osoby morsujące więcej niż połowa zadeklarowała, że była ciekawa sprawdzenia nowej i dotychczas nieznanej im aktywności o właściwościach prozdrowotnych. W tym samym badaniu ankietowani wskazali też takie motywacje jak chęć sprawdzenia samych siebie oraz polepszenie zdrowia i wyglądu [3].

Wpływ morsowania na zdrowie

Nie ma wątpliwości, że regularne morsowanie niesie za sobą szereg korzyści zdrowotnych. Warto zacząć od tego, że kąpiele w wodzie o niskiej temperaturze ma wartościowe znaczenie dla adaptacji układu krążenia czy usprawnienia procesów termogenezy. Dlatego też osoby morsujące mają o wiele większy próg tolerancji na zimno [4]. Ponadto zimne i lodowate kąpiele mają dobroczynny wpływ nie tylko na ciało, ale i ogólną poprawę samopoczucia [5].

Niemniej jednak przyjrzyjmy się nieco dokładniej korzyściom z morsowania.

Jak morsowanie wpływa na odporność?

Temat morsowania jest nierozerwalnie związany z oddziaływanie na układ odpornościowy i tzw. hartowanie organizmu. Potwierdzają to m.in. wyniki wcześniej wspomnianego badania ankietowego [3], w którym 74% uczestników wspomniało, że ich zdaniem przebywanie i pływanie w zimnej wodzie zwiększa odporność. Rzecz jasna jest to tylko subiektywna ocena, ale wyniki niektórych badań naukowych wydają się to potwierdzać. 

Grupę 15 morsów porównano z 15 osobami niemorsującymi. Autorzy badania ocenili wpływ przebywania w zimnej wodzie na stężenie dialdehydu malonowego (MDA). MDA to jeden ze wskaźników stresu oksydacyjnego i produktu ubocznego oddziaływania wolnych rodników. U morsujących stwierdzono zdecydowanie szybsze obniżenie poziomu MDA, co wydaje się potwierdzać korzystny wpływ zimnych kąpieli na mechanizmy obronne i odporność [6].

Korzyści z morsowania w okresie menopauzy

Pływanie i zanurzanie się w zimnej wodzie wydaje się pomocne dla kobiet. Badanie zrealizowane wśród 1114 kobiet z objawami menstruacyjnymi i w okresie okołomenopauzalnym pokazuje, że morsowanie było korzystne dla uczestniczek w łagodzeniu niektórych niedogodności. Niemniej jednak zdecydowana większość kobiet uczestniczących w badaniu wskazała na objawy psychologiczne – lęk, wahania nastroju, gorsze samopoczucie czy drażliwość. Oprócz tego ponad 30% kobiet w wieku menopauzalnym zwróciło uwagę na dobroczynny wpływ wody o niskiej temperaturze na ograniczenie uderzeń gorąca [7].

Wpływ zimnych kąpieli na aktywność fizyczną

Morsowanie może okazać się korzystne w zakresie poprawy wydolności organizmu i usprawnienia procesów regeneracji po wyczerpujących jednostkach treningowych. Warto w tym miejscu przytoczyć wyniki kilku badań.

1. Grupę 20 osób poddano dwóm seriom identycznego ćwiczenia angażującym mięśnie uda. Połowa uczestników przez 10 minut odpoczywała pomiędzy seriami zanurzona w wodzie o temperaturze 13°C. U tych osób potwierdzono znacznie mniejszą bolesność mięśni niż w przypadku grupy kontrolnej [8].
2. Grupę 10 kolarzy poddano dwóm seriom: 25 minut jazdy stałym tempem, a następnie 4-kilometrowej jeździe na czas w wysokiej temperaturze. Pomiędzy seriami uczestnicy mieli czas przeznaczony na regenerację. Część kolarzy była przez 5 minut zanurzona w zimnej wodzie. Efektem tego był wzrost mocy wyjściowej w drugiej serii ćwiczeń i uzyskanie lepszego go wyniku podczas jazdy na czas [9].
3. W badaniu obejmującym 24 elitarnych piłkarzy zaobserwowano, że przebywanie w wodzie o temperaturze 10°C miało korzystny wpływ na potreningową regenerację. U morsujących piłkarzy stwierdzono mniejsze deficyty w zakresie siły ekscentrycznej ścięgna podkolanowego [10].

Jakie są przeciwwskazania do morsowania?

Pomimo tego, że zimne kąpiele pozytywnie wpływają na zdrowie, to są rekomendowane przede wszystkim dla osób zdrowych. Niektóre choroby stanowią realne przeciwwskazanie do rozpoczęcia przygody z morsowaniem. Głównym przeciwwskazaniem są choroby układu sercowo naczyniowego jak np. nadciśnienie tętnicze, zakrzepica, przebyty udar lub zawał serca. Poza osobami z chorobami układu krążenia do przeciwwskazań należą:

• epilepsja,
• gorączka,
• problemy ze snem,
• zaburzenia pracy tarczycy,
• przeziębienie i inne infekcje.

Ponadto warto pamiętać, że pływanie w lodowatej wodzie jest niezalecane dzieciom (poniżej 6 r.ż.), kobietom w ciąży, osobom pod wpływem alkoholu i innych substancji psychoaktywnych, a także każdemu w stanie przesadnego zmęczenia.

Negatywne skutki morsowania

Nie można przejść obojętnie wobec ryzyka związanego z morsowaniem. Lodowata woda ma realny wpływ na zdrowie fizyczne, a oddziaływanie wyjątkowo niskiej temperatury zwiększa ryzyko wyziębienia organizmu (hipotermii). Następstwami hipotermii są m.in. spłycenie oddechu, pogorszenie skupienia czy przyspieszenia pracy mięśnia sercowego. Ponadto zbyt długie oddziaływanie zimna może spowodować odmrożenie placów rąk i stóp. Intensywne odmrożenie może jednak zakończyć się martwicą tkanek, co w konsekwencji będzie wymagać ich amputacji!

Krótki poradnik jak rozpocząć morsowanie

Mając pewność co do braku przeciwwskazań zdrowotnych, możesz zaczynać przygodę z morsowaniem. Nie porywaj się jednak z motyką na słońce – poniżej lista najważniejszych kwestii przed przystąpieniem do zimnych kąpieli.

Zalety i korzyści zdrowotne z morsowania – podsumowanie

Morsowanie wpływa pozytywnie na niektóre aspekty dotyczące zdrowia. Niemniej jednak należy pamiętać, że w przypadku pewnych schorzeń trzeba unikać morsowania. Co więcej, zarówno przed wejściem, jak i po wyjściu z wody konieczne jest przestrzeganie pewnych ściśle ustalonych zasad. Jeżeli zadbasz o własne bezpieczeństwo, to morsowanie będzie dobrym sposobem, aby wspomóc odporność i zwiększyć efektywność potreningowej regeneracji.